امنیت زیستی

بیوسکوریتی به معنی تمهیداتی است که در فارم به کار می رود تا از ورود عوامل عفونی از جمله باکتری ها، ویروس ها، انگل ها و ... جلوگیری کند. رعایت اصول بیوسکوریتی از مهمترین عوامل تضمین کننده موفقیت یک فارم است.

 بیوسکوریتی 3 اصل کلی دارد:

• ایزولاسیون و جدا کردن محیط فارم شترمرغ از محیط خارج
• کنترل رفت و آمد
• اصول بهداشتی و ضد عفونی

ایزولاسیون به معنی محدود کردن فضای فارم و پرندگان از فضای خارج ازفارم است. استفاده از دیوار و فنس به جدا کردن شترمرغ ها کمک می کند. همچنین این مساله در فضای فارم نیز باید انجام شود به این صورت که پرندگان با سنین مختلف و وزن مختلف نیز باید جدا شوند.

رفت و آمد افراد به داخل فارم باید به دقت کنترل شود. عوامل عفونی از جمله برخی ویروس ها می توانند با لباس و کفش افراد بین فارم ها جابجا شوند. افرادی که وارد فارم می شوند باید لباس مخصوص کار در مزرعه را بپوشند و سایر بازدیدکنندگان باید روپوش مخصوص و کاور کفش و سر استفاده کنند.

تمامی موارد ورودی به فارم از قبیل وسایل نقلیه، اقلام دان، تجهیزات و ... باید قبل از ورود به فارم ضد عفونی شوند. وسایل نقلیه باید با ضد عفونی کننده هایی مثل فرمالین ضد عفونی و سپس وارد فارم شوند.

راه های انتقال عوامل عفونی به فارم:

1. ورود شترمرغ های آلوده به فارم.
2. ورود شترمرغ های به ظاهر سالم به فارم که قبلا به بیماری عفونی مبتلا بوده اند و اکنون ناقل بیماری هستند.
3. لباس و کفش بازدید کنندگان فارم و افرادی مثل دامپزشکان و کارشناسان دامپروری که بین فارم ها در تردد هستند.
4. تجهیزات و وسایل نقلیه آلوده به عوامل عفونی.
5. لاشه پرندگانی که به دلیل عوامل عفونی از بین رفته اند و به خوبی از بین نرفته اند.
6. آب آلوده تصفیه نشده.
7. جوندگان، حیوانات وحشی و پرندگان وحشی.
8. حشرات.
9. دان و خوراک آلوده.
10. مدفوع دام و طیور.
11. انتقال از طریق تخم.
12. انتقال از طریق باد.

از بین عوامل مختل کننده بیوسکوریتی، ورود پرندگان جدید و رفت و آمد به فارم مهمترین ریسک فاکتور است و باید در مدیریت فارم در نظر گرفته شوند. شترمرغ هایی که به تازگی به فارم وارد می شوند بزرگترین منبع ورود آلودگی هستند چرا که ممکن است بدون بروز علایم بالینی ناقل بیماری باشند. لازم است تا یک محل برای قرنظینه برای پرندگان تازه وارد به فارم تعبیه شود تا از نظر بیماری چک شوند و تست های آزمایشگاهی نیز انجام شود. حداقل 2 هفته باید برای قرنطینه در نظر گرفته شود.

برای حمل و نقل جوجه شترمرغ ها تنها از سبدهای پلاستیکی استفاده کنید زیرا قابل شست و شو هستند. جعبه های چوبی مناسب نیستند چون به خوبی تمیز نمی شوند و به دلیل ماهیت ارگانیک خود می توانند عوامل عفونی را در خود نگه دارند. قبل از جوجه ریزی؛ سالن را به خوبی جرم زدایی و ضد عفونی کنید. عوامل عفونی می توانند در مدفوع، پر و ترشحات به جا مانده از پرنده های قبلی در سالن به جا بمانند. به طور مثال ویروس نیوکاسل می تواند روزها تا هفته ها در محیط باقی بماند. باکتری سالمونلا نیز می تواند تا هفته ها و عامل بیماری سل نیز تا سال ها می تواند در محیط باقی بمانند، پس جرم زدایی و ضد عفونی محیط از اهیمت غیر قابل انکاری برخوردارند.

فارم را طوری طراحی کنید که ابتدا پن پرنده های جوان تر قرار بگیرد و سپس پرنده هایی با سن بالاتر قرار داشته باشد. همچنین ابتدا خانه کارگری و ساختمان مدیریت و ... قرار بگیرد و بعد از آن پن های شترمرغ پروار و مولد قرار داده شود.

در اطراف پن ها، انبار دان و ساختمان ها گیاه نکارید تا محلی برای رشد حشرات و جوندگان نباشد. قبل از ورود به منطقه پن ها، باید کفش ها عوض شوند و یا کاور کفش پوشیده شود و افراد از حمام ضد عفونی عبور کنند.

پس از لمس شترمرغ های یک گروه و قبل از ورود به دیگر پن ها، دست های خود را بشویید. همچنین لازم است تا آبخوری ها و دانخوری به صورت مرتب (ترجیحا روزانه) ضد عفونی شوند.

حداقل سالی یک بار خانه تکانی کنید. تمامی تجهیزات و وسایل را از سالن ها خارج کرده، شسته و ضد عفونی کرده و زیر نور آفتاب قرار دهید. نور آفتاب یک ضد عفونی کننده عالی است.

لاشه شترمرغ هایی که در فارم تلف و یا سر بریده می شوند را به سرعت از فارم خارج کنید و یا معدوم نمایید.

از جمله مواردی که باید در فارم رعایت شود مسیرهای رفت و آمد است. مسیر های رفت و آمد باید یک طرفه باشند  و از نقطه ای شروع و به محلی ختم شوند. دلیل این کار این است که آلودگی قسمت های بالایی مسیر به قسمت های پایین تر وارد نشود. در تهیه این مسیر رفت و آمد باید دقت داشت تا مناطق آلوده تر فارم در بالادست مسیر باشند و کم ریسک ترین ناحیه اولین قسمت راه باشد.

انبار دان باید به کلی از مسیر رفت و آمد پرسنل در فارم جدا باشد، دلیل آن حساسیت بالای این محل است. ماشین های تخلیه دان و یا اقلام دان نیز باید از مسیری تردد کنند که با مسیر رفت و امد در فارم تداخلی نداشته باشند.

از مناطق بسیار مهم که رعایت بیوسکوریتی در آن الزامی است تاسیسات جوجه کشی است. باید مسیر رفت و آمد به این صورت باشد که تخم شترمرغ از دپو به ستر، ستر به هچر و هچر به مهد جوجه ها باشد. چنانچه این مسیر رعایت نشود به طور مثال ممکن است آلودگی از ستر و هچر به دپوی تخم وارد شود و آلودگی را از همان ابتدا به تخم وارد کند.

از دیگر نکات قابل توجه در سیستم های جوجه کشی تعویض کامل لباس هنگام ورود به هریک از بخش های سیستم جوجه کشی است. با این کار می توان از انتقال آلودگی بین بخش ها جلوگیری کرد.

باید بین بخش های مختلف فارم حوضچه ضد عفونی قرار داد، در این حوضچه هااز مواد ضد عفونی کننده مختلفی می توان استفاده کرد که در زیر به آن ها اشاره می شود:

هالوژن ها: مثل یدوفورها، کلرین ها و ...

الکل ها: مثل ضد عفونی کننده های بر پایه اتانول

عوامل اکسید کننده: پراکسید هیدروژن (آب اکسیژنه)، محصول تجاری ویرکون

ترکیبات فنولی

آلدهید ها: مثل فرمالین و گلوتارآلدهید

ترکیبات آمونیوم 4 تایی